Μπαλάς

Είναι ένα βενθοπελαγικό είδος που ζει και κινείται κοντά στον πυθμένα. Προτιμά τους βυθούς με πλούσιο ανάγλυφο όπως βραχώδεις πλαγιές (αποχές) και τραγάνες (μικτός βυθός) αλλά και αμμώδεις εκτάσεις με λάσπη. Το βάθος που τον συναντάμε είναι πολύ μεγαλύτερο από τα υπόλοιπα είδη της οικογένειας και κυμαίνεται συνήθως από τα 100 έως τα 400 μέτρα ενώ μεγάλα άτομα έχουν καταγραφεί ακόμα και στα 700 μέτρα. Τα νεαρά άτομα ζουν σε ρηχότερα νερά κοντά στην ακτή για προστασία και μεταναστεύουν στα βαθιά καθώς ενηλικιώνονται.

Είναι παμφάγο ψάρι με σαφή προτίμηση στη σαρκοφαγία. Η δίαιτα του είναι ποικίλη και προσαρμοσμένη στη ζωή στα βαθιά. Τρέφεται κυρίως με βενθικά και πελαγικά ασπόνδυλα όπως γαρίδες των βαθιών νερών, καβούρια, σκουλήκια (πολύχαιτους) και καλαμάρια. Τα μεγαλύτερα άτομα κυνηγούν και μικρά ψάρια που ζουν στο ίδιο περιβάλλον όπως ο γουρλομάτης.

Ο Μπαλάς είναι πρωτόγυνο ερμαφρόδιτο είδος. Αυτό σημαίνει ότι τα ψάρια γεννιούνται ως θηλυκά και ωριμάζουν σεξουαλικά περίπου στο 3ο ή 4ο έτος της ζωής τους. Αργότερα συνήθως μετά την ηλικία των 5 ετών και όταν φτάσουν σε μέγεθος 25-30 εκατοστών πολλά από αυτά αλλάζουν φύλο και μετατρέπονται σε αρσενικά. Η αναπαραγωγή λαμβάνει χώρα κατά τους χειμερινούς μήνες και την άνοιξη συνήθως από τον Ιανουάριο έως τον Μάιο όταν τα ψάρια ανεβαίνουν σε ελαφρώς ρηχότερα νερά στην άκρη της υφαλοκρηπίδας.

Θεωρείται ένα από τα πιο πολύτιμα αλιεύματα στη Μεσόγειο με πολύ υψηλή εμπορική αξία. Αλιεύεται κυρίως από επαγγελματίες με ειδικά παραγάδια βυθού (μπαλαδοπάραγαδα) και βαθιές καθετές. Το κρέας του είναι εξαιρετικής ποιότητας λευκό, μαλακό και με πλούσια γεύση, ιδανικό για ψήσιμο στα κάρβουνα ή σούπα. Λόγω της αργής ανάπτυξής του και της μεγάλης ζήτησης προστατεύεται από την ευρωπαϊκή νομοθεσία η οποία ορίζει ως ελάχιστο μέγεθος αλίευσης τα 33 εκατοστά για συγκεκριμένες περιοχές όπως το Στενό του Γιβραλτάρ αν και στη Μεσόγειο ισχύουν συχνά μικρότερα όρια ανάλογα με την περιοχή.

Η IUCN κατατάσσει τον Μπαλά παγκοσμίως ως Σχεδόν Απειλούμενο (Near Threatened) καθώς τα αποθέματα του έχουν μειωθεί σημαντικά στον Ατλαντικό. Στη Μεσόγειο η κατάσταση είναι κάπως καλύτερη αλλά παραμένει είδος υπό πίεση. Επιστημονικές μελέτες έχουν δείξει ότι είναι ψάρι αργής ανάπτυξης και μεγάλης διάρκειας ζωής που μπορεί να ξεπεράσει τα 15 χρόνια. Επίσης έχει διαπιστωθεί ότι οι πληθυσμοί του είναι ευάλωτοι στην υπεραλίευση επειδή η αλίευση των μεγάλων ατόμων αφαιρεί δυσανάλογα πολλά αρσενικά από τον πληθυσμό διαταράσσοντας την αναπαραγωγική διαδικασία.