Ακανθίας
Squalus acanthias / Squalus blainvillei
Ο Ακανθίας, γνωστός και ως Κεντρόνι ή Κοκκαλάρης, είναι ένας μικρός καρχαρίας που συναντάμε πολύ συχνά στις θάλασσές μας. Το σώμα του είναι μακρόστενο σαν τορπίλη, με γκρι-καφέ χρώμα στη ράχη και άσπρη κοιλιά. Αν και είναι καρχαρίας, είναι ακίνδυνος για τον άνθρωπο όσον αφορά δάγκωμα, αλλά επικίνδυνος λόγω των αγκαθιών του. Το όνομά του άλλωστε προέρχεται από τη λέξη αγκάθι.
Στη Μεσόγειο ξεχωρίζουμε δύο είδη που μοιάζουν αλλά έχουν μια βασική διαφορά:
- Κοινός Ακανθίας (Squalus acanthias): Ξεχωρίζει εύκολα επειδή έχει μικρές, λευκές βούλες διάσπαρτες στη ράχη και τα πλευρά του.
- Κοκκαλάρης (Squalus blainvillei): Δεν έχει καθόλου βούλες και το χρώμα του είναι ομοιόμορφο γκρι ή καφέ. Είναι το είδος που συναντάμε συχνότερα στα βαθιά νερά της Μεσογείου.
⚠️ Προειδοποίηση ασφαλείας
Ο Ακανθίας έχει δύο μεγάλα, σκληρά και πολύ αιχμηρά αγκάθια, ένα μπροστά από κάθε πτερύγιο της ράχης του. Τα αγκάθια αυτά συνδέονται συχνά με αδένες που βγάζουν ήπιο δηλητήριο. Το τσίμπημα είναι εξαιρετικά επώδυνο και χρειάζεται μεγάλη προσοχή στο ξεψάρισμα, καθώς το ψάρι είναι ευλύγιστο και μπορεί να γυρίσει να χτυπήσει.
Ενδιαίτημα
Κινείται σε πολλά διαφορετικά βάθη. Μπορεί να βρεθεί από πολύ ρηχά νερά στα 5 με 10 μέτρα, μέχρι και σε πολύ μεγάλα βάθη που ξεπερνούν τα 1000 μέτρα. Ζει κυρίως κοντά στον βυθό αλλά ανεβαίνει και ψηλότερα για να κυνηγήσει.
Διατροφή
Είναι κυνηγός που τρώει σχεδόν τα πάντα. Η τροφή του περιλαμβάνει μικρότερα ψάρια όπως σαρδέλες και μπακαλιάρους, καλαμάρια, σουπιές, γαρίδες και καβούρια. Συχνά μαζεύονται σε μεγάλες ομάδες, οι οποίες χωρίζονται ανάλογα με το μέγεθος ή το φύλο των ψαριών, και ταξιδεύουν ακολουθώντας την τροφή τους.
Αναπαραγωγή
Ο τρόπος που γεννάει είναι εντυπωσιακός. Είναι ωοζωοτόκο, δηλαδή κρατάει τα αυγά μέσα στην κοιλιά του μέχρι να σκάσουν και γεννάει έτοιμα μικρά. Το πιο αξιοπερίεργο είναι ότι η εγκυμοσύνη του κρατάει πάρα πολύ καιρό, από 18 έως 22 μήνες, που είναι από τις μεγαλύτερες διάρκειες στο ζωικό βασίλειο. Γεννάει τον χειμώνα από 1 έως 20 μικρά, τα οποία είναι έτοιμα να κυνηγήσουν από την πρώτη στιγμή.
Αλιεία
Συνήθως πιάνεται κατά λάθος σε δίχτυα, παραγάδια βυθού και από τράτες. Οι ερασιτέχνες τον πιάνουν συχνά με καθετή σε βαθιά νερά. Αν και στην Ελλάδα δεν έχει μεγάλη εμπορική αξία, σε άλλες χώρες όπως η Αγγλία είναι περιζήτητος για το γνωστό fish and chips. Λόγω της αργής αναπαραγωγής του, θεωρείται ευάλωτο είδος και κινδυνεύει από την υπεραλίευση.
Έρευνα
Οι επιστημονικές μελέτες δείχνουν ότι ο Ακανθίας κινδυνεύει σοβαρά στη Μεσόγειο, με τον πληθυσμό του να έχει μειωθεί πάνω από 50% τα τελευταία χρόνια. Αυτό συμβαίνει επειδή μεγαλώνει πολύ αργά και χρειάζεται πολλά χρόνια για να μπορέσει να γεννήσει. Έρευνες στο Αιγαίο έδειξαν ότι τα θηλυκά χρειάζονται να φτάσουν σχεδόν τα 80 εκατοστά για να γεννήσουν, ενώ ο Κοκκαλάρης ωριμάζει σε μικρότερο μέγεθος. Επίσης, γενετικές αναλύσεις έδειξαν ότι αυτά τα ψάρια ταξιδεύουν τεράστιες αποστάσεις και έχουν μακρινή συγγένεια με πληθυσμούς του Ατλαντικού ωκεανού.