Λαδόψαρο
Ruvettus pretiosus
Το Λαδόψαρο, γνωστό και ως Τσιρίτζι, είναι ένα μεγάλο και εντυπωσιακό ψάρι των βαθιών νερών που ανήκει στην οικογένεια των Γεμπυλιδών (Gempylidae), την ίδια οικογένεια με τα φιδόψαρα. Το σώμα του είναι μακρόστενο, στιβαρό και ατρακτοειδές, με χρώμα που ποικίλλει από σκούρο καφέ έως μαύρο ή μενεξεδί.
Το πιο χαρακτηριστικό του γνώρισμα, εκτός από την λιπαρή σάρκα του, είναι το δέρμα του. Είναι εξαιρετικά τραχύ στην αφή, καθώς καλύπτεται από μικρά, σκληρά και αιχμηρά οστέινα εξογκώματα (bony tubercles) που θυμίζουν γυαλόχαρτο. Επίσης, διαθέτει μεγάλα μάτια που φωσφορίζουν ελαφρά (tapetum lucidum), προσαρμοσμένα για να βλέπουν στο σκοτάδι της μεσοπελαγικής ζώνης.
⚠️ Προειδοποίηση ασφαλείας
Η κατανάλωση του Λαδόψαρου μπορεί να προκαλέσει έντονες γαστρεντερικές διαταραχές. Το κρέας του περιέχει υψηλές συγκεντρώσεις κηρωδών εστέρων (Gempylotoxins), ουσίες που ο ανθρώπινος οργανισμός αδυνατεί να χωνέψει. Η κατανάλωση, ειδικά σε ποσότητες άνω των 170 γραμμαρίων, προκαλεί συχνά Κερρόροια (Keriorrhea), δηλαδή ακούσια και ανεξέλεγκτη αποβολή πορτοκαλί ελαίου, συνοδευόμενη από κράμπες και ναυτία. Δεν είναι δηλητηριώδες, αλλά έχει ισχυρή καθαρτική δράση.
Ενδιαίτημα
Είναι ένα βενθοπελαγικό είδος που ζει και μετακινείται στα όρια της ηπειρωτικής υφαλοκρηπίδας. Απαντάται σε μεγάλα βάθη, συνήθως από 100 έως 800 μέτρα, αν και τα περισσότερα άτομα εντοπίζονται μεταξύ 200 και 400 μέτρων. Είναι μοναχικό ψάρι ή ζει σε ζευγάρια και σπανίως σχηματίζει κοπάδια.
Διατροφή
Είναι ένας γρήγορος και επιθετικός θηρευτής των βαθιών υδάτων. Τρέφεται κυρίως με ψάρια, κεφαλόποδα (καλαμάρια και θράψαλα) και καρκινοειδή. Συχνά πραγματοποιεί κάθετες μεταναστεύσεις, ανεβαίνοντας τη νύχτα σε ρηχότερα νερά για να κυνηγήσει τη λεία του.
Αναπαραγωγή
Η αναπαραγωγή του Λαδόψαρου στη Μεσόγειο φαίνεται να λαμβάνει χώρα κατά τους καλοκαιρινούς μήνες, με πιθανή κορύφωση στα μέσα και τέλη του καλοκαιριού. Είναι ωοτόκο είδος και τα θηλυκά είναι συνήθως πιο πολυάριθμα από τα αρσενικά στους πληθυσμούς που έχουν μελετηθεί.
Αλιεία
Δεν αποτελεί κύριο στόχο της εμπορικής αλιείας λόγω των προβλημάτων που προκαλεί η κατανάλωσή του. Συνήθως αλιεύεται ως παράπλευρο αλίευμα (bycatch) σε βαθιά παραγάδια που στοχεύουν στον Ξιφία και τον Τόνο, καθώς και σε τράτες βυθού. Σε κάποιες χώρες πωλείται φιλεταρισμένο (συχνά με παραπλανητικές ονομασίες όπως "White Tuna" ή "Butterfish"), αλλά η πώλησή του σε ορισμένες αγορές (π.χ. Ιαπωνία, Ιταλία) έχει απαγορευτεί ή συνοδεύεται από αυστηρές προειδοποιήσεις.
Έρευνα
Η IUCN κατατάσσει το Λαδόψαρο στα είδη Ελαχίστης Ανησυχίας (Least Concern) λόγω της παγκόσμιας εξάπλωσής του. Οι επιστημονικές έρευνες έχουν εστιάσει στη φυσιολογία του και συγκεκριμένα στην ικανότητά του να συσσωρεύει κηρώδεις εστέρες στους ιστούς του. Αυτό το «λάδι» λειτουργεί ως μέσο πλευστότητας, επιτρέποντας στο ψάρι να κινείται με ελάχιστη ενέργεια στα βαθιά νερά, αντικαθιστώντας ουσιαστικά τον ρόλο της νηκτικής κύστης.