Μαρίδα
Spicara smaris
Η Μαρίδα είναι ένα από τα πιο άφθονα και αναγνωρίσιμα μικρόψαρα των ελληνικών θαλασσών και ανήκει στην οικογένεια των Κεντρακανθιδών (Centracanthidae). Το σώμα της είναι μακρόστενο και ατρακτοειδές με ασημί χρώμα που ρέπει προς το γκρι στη ράχη και το λευκό στην κοιλιά. Το πιο χαρακτηριστικό της γνώρισμα που την κάνει να ξεχωρίζει εύκολα είναι μια έντονη τετράγωνη ή ορθογώνια μαύρη κηλίδα που βρίσκεται στο πλάι του σώματος, ακριβώς κάτω από την αρχή της πλευρικής γραμμής και πάνω από το θωρακικό πτερύγιο. Αυτή η κηλίδα είναι γνωστή στους ψαράδες ως μάνα.
Το είδος παρουσιάζει έντονο σεξουαλικό διμορφισμό, ειδικά κατά την περίοδο της αναπαραγωγής. Τα θηλυκά διατηρούν το ασημί χρώμα τους, ενώ τα αρσενικά που συχνά αποκαλούνται Λεβέντες μεταμορφώνονται αποκτώντας φανταχτερά χρώματα με ιριδίζουσες μπλε και πράσινες γραμμές στο σώμα και τα πτερύγια.
Ενδιαίτημα
Είναι ένα βενθοπελαγικό είδος που σχηματίζει τεράστια και πυκνά κοπάδια. Ζει κυρίως πάνω από λιβάδια Ποσειδωνίας (Posidonia oceanica) και λασπώδεις βυθούς, σε βάθη που κυμαίνονται συνήθως από τα 15 έως τα 170 μέτρα. Κατά τη διάρκεια της ημέρας τα κοπάδια κινούνται δραστήρια κοντά στον βυθό ή στα μεσόνερα αναζητώντας τροφή, ενώ τη νύχτα διασκορπίζονται και παραμένουν αδρανή κοντά στον πυθμένα για να ξεκουραστούν.
Διατροφή
Η Μαρίδα είναι πλαγκτονοφάγο ψάρι. Τρέφεται κυρίως με ζωοπλαγκτόν όπως μικροσκοπικά κωπήποδα (copepods) και κλαδοκεραιωτά (cladocerans), τα οποία συλλέγει από τη στήλη του νερού. Συμπληρώνει τη δίαιτά της με μικρά βενθικά καρκινοειδή και σκουλήκια.
Αναπαραγωγή
Η αναπαραγωγή της Μαρίδας είναι ένα από τα πιο ενδιαφέροντα φαινόμενα της θάλασσας. Είναι πρωτόγυνο ερμαφρόδιτο είδος. Αυτό σημαίνει ότι όλα τα ψάρια γεννιούνται ως θηλυκά και ωριμάζουν σεξουαλικά μετά τον πρώτο χρόνο της ζωής τους. Μετά την ηλικία των 2 ή 3 ετών, τα θηλυκά αλλάζουν φύλο και μετατρέπονται σε αρσενικά.
Η αναπαραγωγή λαμβάνει χώρα από τον Φεβρουάριο έως τον Μάιο. Τα αρσενικά γίνονται εδαφικά και σκάβουν μικρές φωλιές στην άμμο ή τη λάσπη χρησιμοποιώντας την ουρά τους. Προσελκύουν τα θηλυκά για να γεννήσουν στις φωλιές και στη συνέχεια τα αρσενικά φυλάνε τα αυγά με αυτοθυσία μέχρι να εκκολαφθούν.
Αλιεία
Αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα αλιεύματα στη Μεσόγειο όσον αφορά την ποσότητα. Αλιεύεται μαζικά με τράτες βυθού, γρι-γρι και δίχτυα (μαριδόδιχτα). Αν και η τιμή της είναι χαμηλή λόγω της αφθονίας και του μεγέθους της, η Μαρίδα έχει μεγάλη θρεπτική αξία και είναι εξαιρετικά δημοφιλής στην ελληνική κουζίνα, κυρίως τηγανητή.
Έρευνα
Η IUCN κατατάσσει τη Μαρίδα στα είδη Ελαχίστης Ανησυχίας (Least Concern). Οι επιστημονικές μελέτες έχουν δείξει ότι παίζει καθοριστικό οικολογικό ρόλο ως κρίκος μεταφοράς ενέργειας από το πλαγκτόν προς τους μεγαλύτερους θηρευτές, όπως ο Μπακαλιάρος και το Χριστόψαρο. Επίσης, έρευνες έδειξαν ότι η αλλαγή φύλου είναι μια διαδικασία που απαιτεί μεγάλη ενεργειακή δαπάνη και κατά τη διάρκειά της τα ψάρια είναι πιο ευάλωτα.